İran Kilimleri ve Halıları

İran kilim ve halılarının tarihi 2500 yıl evveline dayanıyor. Babadan oğula geçen bu zanaat tam bir aile geleneğine sahiptir. İran halı ve kilimini incelerken, sanatsal görkemin en üst seviyede olduğu köklü bir tarihin içinde barındırdıklarını izlemek mümkün olabiliyor. 16. Yüzyılda Safaviler döneminde en üst noktaya ulaşan bu eserler, dünyada birçok koleksiyonerin ve müzenin bünyesinde muhafaza ediliyorlar.  İran kilimleri birçok uzman tarafından “tasarım konusunda en üst seviyeyi” temsil ettiği kabul edilir.

Çözgüsünde kullanılan pamuk, yün ve özellikle ipek, dokumasının temel malzemesidir. Halı ve kilimde en değerli olarak kabul edilmesindeki kilit nokta, çok fazla karmaşık tasarıma ve desene, kullanılan renkler vasıtasıyla yön verilmesidir. Onca karmaşıklığın arasından ortaya çıkan uyum ise İran halı ve kilimlerini çok değerli kılmaktadır.

Türk ve İran kilimlerinin arasındaki fark atılan düğümlerin sırasından kaynaklanıyor. İran kilimlerinde düğüm, çözgü çiftinin önündeki teline atılıp, aşağı doğru sıkıştırılırken, Türk düğümü ise, çözgü çifti ilk olarak öne, sonra arka tele atılıyor, dolanarak bağlanıyor.

Afgan Kilimleri

Çeçen ve Afgan göçebelerinin dokudukları kilimler Buhara ve Doğu Türkmenistan kilimlerine benzerler. Kullanılan renk ve motifler oldukça heyecan verici ve hikâyesinin bütünlüğüne ve tarzına özel kilimlerdir. Çok az bulunan bu kilimler, Afganistan’ın içinde bulunduğu politik sorunlar yüzünden eskisi kadar kilim endüstrisine önem verilmeyişinden kaynaklanıyor. Ülke içi dokumasının devam etmesine karşın, ihracatta yaşadığı bu sıkıntılı süreç, kilimlerin dışarıya çıkışında sorunlar yaratıyor. Umuyoruz, yüzyıllardır dokunan bu sanat eserleri, politik kaos yüzünden yok olmazlar.

Erzurum Kilimleri, Karabağ Gülleri

Erzurum, Karabağ ya da Modern Bessarabian diye isimlendirilen bu kilimler, daha çok yere sermek amaçlı değil, duvara asmak için kullanılırlar. İçerisinde bulunan çiçek ve gül motifleri, zemininde kullanılan siyah ve kahverengi fonla güçlendirilir ve çiçekler kırmızı, pembe ve turuncu tonlarında kendini gösterir. Bordürlerindeki açık renkli ve beyaz ilmekler kanaviçe görüntüsü ile duvarları süsler. 500 ila 1500 dolar arasında değişen fiyatları vardır.

Kula Halı ve Kilimleri

Kendine has motif ve desenleri olan bu kilimler daha çok seccade olarak kullanılırlar. Ana renklerin sarı ve mavi tonlarında olduğu, üçgen formundaki mihrabı, sütunlarda bolca kullanılan sarmaşık ve çiçek buketleri ile kendini diğer kilimlerden ayırır. Mihrapların içi boş olacağı gibi, hayvan motifleri, çiçek bezesi, kandil ya da hayat ağacı süslemeleri kullanılır. Ebatlarına göre 2000 ila 5000 TL arasında fiyatları vardır.

Bunların dışında Anadolu’da atlanmaması gereken Kayseri, Fethiye, Mut, Isparta yörelerine ve bahsi geçirilmemiş bir çok yöreye ait  halı ve kilim desenleri ve motifleri vardır. Modern düzenlemelerin bile içine sokulabilen bu kilimler, ülkemiz ve kültürümüz için birer prestij kaynakları olduğunu unutmadan, gereken değerlerin verilmesi ve bu kültürün yaşatılması, asıl olan sorumluluğumuzdur.